TÜRK KÜLTÜRÜNDE NEVRUZ 22.03.2019


Bu makale 2019-03-22 16:30:48 eklenmiş ve 750 kez görüntülenmiştir.
Ramazan KARACA

Her yıl olduğu gibi dün de 21Mart Dünya Nevruz Günü çeşitli etkinliklerle

kutlandı. Nevruz'un her yıl bu tarihte kutlanmasının bir nedeni: Güneş 21

Mart’a kadar güney yarımküreye daha çok ısı ve ışık verirken, bu denge 21

Mart’ta eşitlenip, daha sonra kuzey yarımküre lehine bozuluyor. Bu nedenle

kuzey yarımkürede yaşayan bazı halklar, 21 Mart’ı bütün varlıklar için uyanış ve

yaradılış günü olarak kabul edip kutluyor. Anadolu ve Orta Asya Türk

halklarında da Türklerin (Göktürklerin) Ergenekon'dan demirden dağı eritip

çıkmalarını, baharın gelişini, doğanın uyanışını temsil eder. Türkiye'de bir

gelenek, Türk Cumhuriyetleri'nde ise resmî bayram olarak kutlanırken, 1995

yılından itibaren Türkiye Cumhuriyeti tarafından Bayram olarak kabul edilen bir

gün haline gelmiştir. Biz Türk kültüründe Nevruz’un ne anlama geldiği üzerinde

biraz yoğunlaşalım istiyorum. Bu konuda geniş bir araştırma yaparak çok güzel

bir makale kaleme alan Prof. Dr. Erman Artun’un yazdıklarını özetlemek

istiyorum. Prof. Dr. Erman Artun uzun yıllar Çukurova Üniversitesi

Fen Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Türk Halk

Edebiyatı Anabilim Dalı Başkanlığı, aynı üniversitede Türk Dili Bölümü

Başkanlığı, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bölümü Başkanlığı, Türkoloji

Araştırmaları Merkezi Müdürlüğü görevini yürütmüş bir hoca ve 10 Şubat 2016

rahmetli olmuş. Kendisine rahmet dileyerek yazısından bazı bölümleri

paylaşmak istiyorum.

“Bütün milletlerin kültürlerinde görülen yeni yıl törenleri, yaşama

biçimlerine, coğrafyalarına, ekonomik yapılarına, inanç yapılarına uygun

koşullarda, uygun zamanlarda çeşitli pratiklerle kutlanır. İnanca bağlanan yeni

yıl törenleri, Asya ve Ön-Asya toplumlarında benzer iklim ve coğrafya

şartlarında zaman, ad ve pratik benzerliğiyle kutlanmıştır. Nevruz;

uygulamalarda bazı farklılıklar olmakla birlikte, Orta Asya Türk Toplulukları,

İran, Anadolu ve Balkanlarda aynı tarihler arasında her toplumca kendine özgü

bir nedene dayandırılarak kutlanan geleneksel bir bayram niteliği kazanmıştır.

Tarih boyunca bütün Anadolu, çeşitli adlarla Nevruzu kutlamıştır. Nevruz;

bahar ve bereketi, yeni yıl ve yılın başlangıcını çağrıştırır. Nevruz, Türk

kültüründe baharı, yaşama sevincini, su ve kutsal arınmayı, yenilenmeyi,

 

uyanan doğa ile birlikte bolluk-bereketi ve üremeyi simgeleyen anlam ve

ögelerle yüklüdür. Geleneksel ve toprağa bağlı her sosyal grubun toprakla ilgili

baharı, hasadı ve kışa girişi törenlerle kutladığı şenlikler vardır. Nevruz Osmanlı

devrinde, sayılı günlerden biri olarak kutlanmış, güneş koç burcuna girdiği anda

Nevruziye adı verilen macun veya tatlı yemek adet olmuştu. Müneccimbaşı

Nevruz günü padişaha yeni yıl takvimini sunar, aldığı bahşişe “Nevruziye

Bahşişi” adı verilirdi. Nevruz dolayısıyla sadrazam padişaha donanmış atlar,

silahlar ve pahalı kumaşlar gibi hediyeler verir, bunlara “Nevruziye Pişkeşi”

denirdi

İslamiyet öncesi Nevruz’un inanç ve pratiklerini şöylece sıralayabiliriz.

Nevruz, hayvancılık ve tarıma dayalı toplumlarda üreme ve üretme işlevlidir.

Takvim bilgisine dayalı kutlama tarihi vardır. Nevruz, doğayla barışık olma ve

onlardan yararlanma dileğine dayanır. Yaratılış ve türeyişe, yeniden doğuş ve

doğanın canlandırma inancına ait inanma ve pratikleri vardır. Nevruz ateşinden

atlama, günahlardan arınmadır. Ateş kutsanır, doğanın uyanması ateşle

kutlanır. Ateş; evreni canlandıran güneşin dünyadaki uzantısıdır.

İslamiyet Sonrası Nevruz: Orta Asya’dan gelip Anadolu’yu yurt tutan Türkler,

göç yollarında kültürleşme yoluyla kültür alışverişinde bulunarak bunları

Anadolu’ya taşımışlardır. Taşınan Orta Asya ve göç yolları kültürü yeni yurt

Anadolu kültürü ve İslami kültürle yüzyıllar süren kültürleşme sürecinde

yoğrularak günümüz kültürünü oluşturmuştur.

Günümüzde Nevruza çeşitli anlamlar yüklenmesi binlerce yıllık süreçte

süreklilik kazanmasına neden olmuştur. Günümüzde ilk çıkışı işlevsel olan

Nevruz, doğanın çözülebilmesi oranında işlev değiştirerek güncelleşmeğe

başlamış ve şenlik şeklini almıştır. Türk dünyasındaki nevruz kutlamaları

sırasında yapılan uygulamalara baktığımızda eski kültür, inanış, mit, efsane,

gelenek, örf ve âdetlerimizle ilgili yönleri görebiliriz.”

.

Yorumlar
Adınız :
E-Mail :
Başlık :
Yorumunuz :
Güvenlik :
Değiştir  
Toplam 0 yorum. Tüm yorumları okumak için tıklayın.
Diğer yazıları...
Köşe Yazarları
 ‹ 
 › 
Döviz Kurları
Arşiv Arama
- -

TRT Spor Haberler

Ayrıntılı Puandurumu Tablosu
Birlik Gazetesi
GÜNDEM
SPOR
SİYASET
EĞİTİM
DÜNYA
Balıkesir Web Tasarım